MANYETİK REZONANS (MR-MRG-MRI)

MANYETİK REZONANS (MR-MRG-MRI)

İleri teknolojinin son ürünü olan manyetik rezonans cihazı, güçlü bir manyetik alan içine alınan bedenden radyo frekansları aracılığıyla görüntü alma yöntemidir. Röntgen ışını ya da diğer hiçbir zararlı madde kullanmadan çalışan bu sistem ile beyin dahil tüm iç organlardan bir anatomi atlası kadar ayrıntılı görüntü elde edilebilmektedir. MR’ın bu özelliği hastalıkların teşhisinde yeni bir çığır açmıştır. Günümüzde MR özellikle yumuşak dokuları görüntülemede kullanılır. Merkezi sinir sistemi (beyin ve omurilik) hastalıklarının teşhisinde, sporcu yaralanmalarında, kas iskelet sistemi, özellikle menisküs, bel fıtığı gibi rahatsızlıkların tespitinin yanı sıra her türlü nörolojik hastalıkların değerlendirilmesinde sıkça kullanılmaktadır. Ayrıca çok küçük bebeklerde ve hamilelerde bile (hamileliğin ilk üç ayında mutlak bir gereklilik olmadıkça tercih edilmez) tanısal amaçla güvenle kullanılabilen bir yöntemdir. MR, uyumlu anestezi cihazları yardımıyla kapalı yerde bulunma korkusu olan hastalarda, yaş olarak çok küçük çocuk ve bebeklerde, içeride hareketsiz kalamayacak hastalarda güvenli çekim yapılabilmektedir.

Beyin tümörleri, felçler , bunama ve multiple skleroz gibi kronik sinir sistemi hastalıklarını saptamak için en duyarlı yöntemdir. Ayrıca hipofiz bezi, beyin damarları, göz, iç kulak organlarının hastalıklarını değerlendirmede en duyarlı yöntem olarak kullanılmaktadır.

Hücresel düzeyde metabolit değişikliklerini gösterebilen bir görüntüleme yöntemidir. Bu teknik ile patolojik dokuların biyokimyasal analizlerinin yapılabilmesinin yanı sıra, normal dokularda mevcut biyokimyasal ilişkiler de araştırılabilmektedir.

Difüzyon MR tekniğiyle dokudaki suyun moleküler hareketlerinden kaynaklanan görüntüler elde edilir. Difüzyon MR’ın başlıca kullanım alanı, en önemli mortalite (ölüm) ve morbidite nedenlerinden biri olan inmenin görüntülenmesidir. Akut inme tanısında doğruluğu çok yüksek olup BT ya da konvansiyonel MR’a göre üstündür.

BT ve standart MR teknikleri 1-2 saatlik bir enfarktı gösteremezken, difüzyon MR ile enfarkt çok erken dönemde kolayca görüntülenebilmektedir. Ayrıca difüzyon MR ile kafa içi kistik yapılar birbirinden ayrılabilmekte, tümöre bağlı omurga basısı sonucu oluşan kırıklarda, iyi huylu kötü huylu tümör ayrımının yapılmasında, MS plaklarında ADC artışının görüntülenmesinde kullanılmaktadır.

MRKP, safra ve pankreas sıvısı gibi durağan sıvıların çevredeki yumuşak dokulara göre yüksek sinyalli görüntülenmesini sağlayan ucuz, invaziv olmayan ve iyonizan radyasyon içermeyen bir tetkiktir. Uygulama 6-8 saatlik tam açlık sonrası gerçekleştirilir ve 2,5-3 dakika sürmektedir. MRKP ile safra yolları ve pankreatik darlık ve genişlemeler ile bunların nedenleri (taş, safra çamuru, tümör vb.) ortaya konulabilmektedir.

Bu teknikle beyin dokusunun fonksiyonel durumu hakkında bilgi edinilir. PA MR sayesinde serebral dokuda oluşan hasar ve yer kaplayan lezyonların neden olduğu hemodinamik değişiklikler izlenmektedir. Klinikte, inme, intrakranial (kafa içi) tümörler epilepsi, demans (bunama), kognitif bozukluklarda ve normal fizyolojik değişimlerin non-invazif değerlendirilmesinde kullanılmaktadır.

Beynin oksijenlenme ve kanlanmasındaki değişiklikleri ölçerek, cerrahi riskin değerlendirilmesi ve operasyonun planlanmasında çok değerli bir tarama yöntemi olarak kullanılmaktadır. En önemli ve güncel kullanım alanı duyusal-motor ve konuşma merkezlerine yakın kitle lezyonlarında cerrahi öncesi yeterli kalitede fonksiyonel haritalandırmanın yapılabilmesine imkan tanır.

Damarlara kateterle girişim yapılmadan ve radyasyonsuz olarak, damarların detaylı görüntülenmesini sağlar. İntrakranial (kafa içi) damarların görüntülenmesinde, ayrıca aorta, böbrek, akciğer, kol ve bacak damarlarının görüntülenmesinde kullanılır. İlaç verilmeden büyük ana damarlar rahatça görüntülenebilmektedir. Ancak, Gadolinium adı verilen özel ilaçlar kullanılarak görüntü kalitesi belirgin olarak artmakta ve damar yapılara ait ince ayrıntılar görüntülenebilmektedir. En önemli avantajı kateter ve BT anjiografide kullanılan kontrast maddelere bağlı alerjik reaksiyon riskinin oldukça düşük olmasıdır. Bazı durumlarda artefakt olarak adlandırılan görüntü kirliliği sonucu yanlış sonuçlar oluşturması ise dezavantajıdır. İnceleme süresi ve maliyeti diğer anjiografi yöntemlerine göre daha düşüktür.

En Çok Kullanıldığı Bölgeler:

Serebral MRA: Beyin damarlarının MR anjiografisi

-Karotis ve Vertebral MRA: Boyundan beyne giden ana damarların görüntülenmesi

-Aorta MRA : Kalpten çıkan ve göğüs boşluğundan karın içine dönerek vücuda kan götüren ana damarın MR anjiografisi

-Ekstremite MRA: Kol ve bacak damarlarının MR anjiografisi

-Renal MRA: Böbrek damarlarının anjiografisi

Kalbin ve ana damarların yapısı ve fonksiyonu ile kalp adacıklarının boyutu, duvar kalınlıkları, kalp krizi veya ilerleyici kalp hastalığına bağlı gelişen kalp hasarının boyutunu saptamak için kullanılır. Koroner damarların görüntülenmesi, fonksiyonel çalışmalar ve eforlu perfüzyon MR çalışmaları da gün geçtikçe daha umut verici olma yolundadır. Hipertansiyon hastalarında, böbrek damarlarındaki daralma ve sorunların saptanmasında karaciğer, akciğer, kol ve bacak damarları gibi damarların da değerlendirilmesi işlemi MR anjiografide kolayca ve detaylı bir şekilde yapılabilmektedir.

Kalp, ana damarlar, akciğer, karaciğer, böbrekler, dalak, pankreas, safra kesesi, safra yolları, karın içi damarlar detaylı bir şekilde incelenebilmektedir. Safra kesesi, safra yolları ve pankreas kanalına yönelik kolanjiopankreatikografi tetkiki ile de lümen yapıları vücut dışından iğne, kateter girişimi yapılmadan çok daha rahat ve detaylı olarak gerçekleştirilebilmektedir. Ayrıca MR radyasyon içermediğinden kadın ve erkek üreme organları, pelvik organlar ve mesane için iyi bir görüntüleme alternatifidir.

Servikal Spinal MR incelemesi, servikal vertebralar, intervertebral diskler, servikal spinal kord ve diğer intra ve paraspinal yapıların değerlendirilmesidir.

Boyun fıtığına yönelik daha çok kola vuran ağrı ya da omuz ağrısı şikayetiyle gelen hastalara yapılan incelemedir.

Gırtlak CA, nazofarinks CA, tükürük bezi hastalıklarında

Bel fıtığı, bel ağrısı şikayetleri ile gelen hastalar çekilir.

Sırt ağrı ve omurilik lezyonları görüntüleme.

Ağırlıklı olarak pelvis kemiklerine yönelik yapılan görüntüleme.

Karaciğer, mide, dalak, böbreküstü bezleri, pankreas, safra kesesi tüm üst abdomende bulunan iç organlara yönelik yapılan inceleme.

Genelde iç üreme organları ve mesaneye yönelik yapılan incelemedir.

Kalp mediasten ve akciğerlere yönelik yapılan incelemedir.

Göze yönelik yapılan incelemedir.

Hipofiz bezi lezyonlarına yönelik incelemedir.

: Safra kesesi ve safra yollarına yönelik yapılan incelemedir.

Meme MR, mamografi veya USG’nin yerine yapılan bir yöntem değil, her iki tanı yöntemi ile birlikte kullanılan bir yöntemdir. Meme görüntülenmesinde MR ve diğer tüm yöntemler, meme tümörlerinin erken tanısı için yapılmaktadır. Her iki memede çoklu odak araştırılması (meme kanserlerinin önemli bir bölümü çoklu odaklar halinde gelişebilmektedir), silikon implant takılmış veya genç hastalarda izlenen yoğun meme dokusu gibi mamografinin zorlandığı alanlarda da tarama amaçlı kullanılabilmektedir. Ancak mammografide ve USG’de saptanan lezyonların iyi huylu veya kötü huylu olup olmadığının değerlendirilmesinde, meme MR önerilmektedir.

Meme mr DİNAMİK görüntüler eşliğinde tamamlanmaktadır. Mutlaka hastaların dinamik çekimi de yapılmalıdır. Hastanın önceki mammografi veya USG görüntülerinin mutlaka istenmesi, sonuç değerlendirilmesi için önemlidir.

MR prostatın en sık görülen sorunları iltihaplar (prostatit), iyi huylu prostat büyümesi (benign prostat hipertrofisi, BPH) ve prostat kanseri tanısında kullanılır. Ayrıca biyopsi ile prostat kanseri saptanmış hastalarda hastanın tedavi kararlarını ve sürecini belirleyecek olan tümörün büyüklüğü ve prostat dışında başka organlara yayılıp yayılmadığını saptamak için de iyi bir yöntemdir.

Kaslar, tendonlar, bağlar, menisküsler, diğer eklem diskleri, eklem kapsülü ve çevre yumuşak dokular hakkında detaylı bilgiler vermektedir. Spor yaralanmalarına bağlı dokuların değerlendirilmesinde diğer uzuv yaralanmalarında, eklemlerin yeni ve eski rahatsızlıkları, iltihaplı durumlarda (artritler), ayrıca kas iskelet dokusu iltihapları, kitleleri veya başka organlardaki kitlelerden kemiklere olan yayılımın değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca disk fıtığı (bel fıtığı veya boyun fıtığı gibi) skolyoz (kamburluk) gibi omurga problemleri ile spinal cerrahi sonrası cerrahinin etkileri ile ilgili değerlendirmelerde kullanılır.

 çekim için kullanılacak;

                       —————————————-

                       1 adet Golytely ya da osmolac

                       1 kutu ampul BUSCOPAN

                                       1,5 lt. su

1 adet magnevist 20 cc… vb

  • Hasta 3-4 saatlik bir açlıkla ve ilaçlarıyla çekime gelir.
  • 1,5 lt.lik suyun bir kısmını boşaltırız.
  • Golytely adlı ilacı 2/3’lük kısmını suyun içine boşaltınız. (MR Teknisyenine sorunuz.)
  • İyice çalkalayıp, üstüne su ekleyiniz ve hastaya veriniz.
  • Hasta bu suyu yarım saatte içecektir.
  • Diğer ilaçlar çekim esnasında kullanılacaktır.

Kullanılan ilaç isimleri: Magnevist-multihance-dotarem-omniscan… vb

(dolum şekli: 20 cc- 15 cc-10cc..vb)

MR incelemesinde hazırlık ve inceleme süreci

MR için ekstra bir hazırlığa gerek yoktur. Aksine bir uyarı yapılmadıkça hasta yemeklerini yiyip ilaçlarını alarak gelebilir. Hastanın MR çekimi için tıbbi geçmişi ile ilgili bir form doldurması gerekmektedir. Ayrıca hasta üzerinde bulunan manyetik alandan etkilenecek, saat, kredi kartı, metal eşya vs. malzemeleri MR odasına girmeden önce çıkarmak zorundadır. Eğer mesane doluysa aksi söylenmedikçe çekim öncesi idrarını yapmasında bir sakınca yoktur. İnceleme süresi genellikle 15-45 dakika arasında sürmektedir. Bu süre içinde hastadan hareketsiz kalması istenecektir. En küçük bir hareketin görüntülerde bozulmaya neden olacağı da hasta tarafından bilinmelidir. Bazı durumlarda görüntü kalitesini iyileştirmek ve tanının güvenliğini artırmak için özel tasarlanmış MR kontrast ajanlar enjekte edilebilir. Bu ilaçlar MR görüntülerinin detaylarını netleştirmeye yardımcı olacaktır.

MR görüntülemenin, canlı organizma üzerinde şu ana kadar kanıtlanmış herhangi bir zararı yoktur. Buna gebeler de dahildir; ama yine de organ gelişiminin gerçekleştiği ilk üç ayda MR çekimi önerilmez. Metal etkileşimi olan, vücudunda mıknatıs ya da metal protez taşıyan, kalp pili kullanan, göz içinde yabancı cisim bulunan, ateşli silah yaralanması geçirmiş olan (çoğu uyumsuz metaldir) ya da kalıcı dövme sahibi kişilerin MR cihazına girmeleri sakıncalı kabul edilir (hayati tehlike doğurabilir).

Manyetik rezonans görüntüleme süresi, inceleme yapılan bölgeye, bölge sayısına, kullanılan ön tanıya göre değişiklik gösterip 15 dk. İle 75 dk. arasında sürebilir. Ayrıca gerek görülürse inceleme esnasında IV (damar içi) yoluyla kontrast madde kullanılarak kontrastlı çekim yapılır.

Not: Batın MR’da özellikle üst abdomen de açlık mutlaka gerekmektedir. Safra kesesi MRCP de en az 8 saatlik açlık, su bile içmeyecek.

X