RENKLİ DOPPLER USG

RENKLİ DOPPLER ULTRASONOGRAFİ (USG)

Vücuttaki damarlar içerisinde akan kanı görüntüler. Ağrısız bir tanı yöntemidir. Prob adı verilen bir alet incelenecek damarın üzerindeki ciltte gezdirilir. Prob ses dalgalarını vücuda gönderir ve yansıyan ekoları tekrar alır. Bilgisayar aracılığı ile organlardan yansıyan ses dalgaları görüntü haline dönüştürülür. Damarlar içerisinde akan kan hücrelerinden yansıyanlar ‘Doppler etkisi’ oluşturur. Bu olay sabit duran bir kişiye yaklaşan ve yanından geçerek ondan uzaklaşan ambulansın sireninin kulağımızda bıraktığı etkiye benzer. Aynı şekilde proba yaklaşan ve uzaklaşan kan hücrelerinden yansıyan ses dalgaları damarların farklı renklere boyanmasına neden olur. Böylece vücutta normalde ters yönde akım içeren atar ve toplar damarlar birbirinden ayırt edilebilir. Renkli Doppler (RDUS) Ultrason tekniğinin bir ileri aşaması olan Doppler cihazı, vücudun damar ağını, kanın damarlar içindeki dolaşımını, dolaşımın yeterliliğini ve kanın akış hızını son derece kolay bir yöntemle ortaya koymaktadır.

  • Bazı boyun damar hastalıkları (karotis ve vertebral arter)
  • Bacak ve kol atardamar hastalıkları
  • Yüksek tansiyona neden olabilecek böbrek damar hastalıkları
  • Karındaki damar genişlemesi (aort anevrizması)
  • Bacakta varis ve toplardamar tıkanmaları (derin ven trambozu)
  • Karaciğerde portal ven sisteminin incelenmesi
  • Testis çevresi varisler (varikosel)

Doppler ultrasonografi ile vücudumuzun hemen her bölgesinde arter ve venlerdeki hastalıklar tanınabilirler.

  1. Devamlı Dalga Doppler Ultrason: Kan damarlarındaki akım hakkında bilgi sağlamak için ses dalgalarının amplitüdündeki değişiklikleri kullanır. Tetkiki yapan hekim daralmış bir bölgeden geçen kan akımını değerlendirmek için probun oluşturduğu sesleri dinler. Ses farklılıklarına göre tanıyı koyar.
  2. Dupleks Doppler Ultrason: Dupleks Doppler Ultrason kan damarlarının ve damarları çevreleyen organların görüntüsünü almak için standart ultrason yöntemlerini kullanır. Ayrıca bir bilgisayar Doppler seslerini, incelenen damardaki kan akımının hızı ve yönü hakkında bilgi veren grafiklere çevirir. Bu tip Doppler ultrasonla vücut içindeki yapıları görmek ve bu yapıların içindeki kan akımını değerlendirmek aynı anda mümkün olur. Bunu gerçekleştirmek için ultrason makinası aynı anda iki ultrason yöntemini birlikte kullanır. Sadece damardaki kan akımının değerlendirilmesi isteniyorsa dupleks Doppler ultrason kullanılır.
  3. Renkli Doppler Ultrason: Kan damarlarının içerisinde akan kanı temsilen bir bilgisayar Doppler seslerini kan damarlarının görüntüleri üzerine düşürür. Damardaki kan akımının hızı ve yönünü temsil eden renkler biçimine çevirir.
  4. Power Doppler Ultrason: Power Doppler ultrason akan kana renkli Doppler ultrasondan 5 kat daha duyarlı olan tekniktir. Power Doppler ultrason standart renkli Doppler ultrason yöntemiyle çok zor veya imkansız olan görüntüleri elde edebilir. Ayrıca, power Doppler ultrason karaciğer, böbrekler, testisler gibi parankimatöz organlarda kan damarlarındaki akımı değerlendirmek için kullanılır.

Doppler ultrason incelemesi kan damarları ve kanın damarlardan geçişi hakkında çok önemli bilgiler verir. Özellikle atar damar ve toplar damarlardaki problemleri değerlendirmek için çok uygun bir yöntemdir. Vücudumuzun her yerinde kan damarları olduğundan Doppler ultrason vücudumuzun hemen hemen her yerinde kullanılabilir. En sık kullanılan bölgeler boyun, kalp, karın ve bacaklardır.

Boyunda, Doppler ultrason en sık şah damarlarını (karotis) incelemek için kullanılır. Bu damarlar beyine kan taşırlar ve tıkanabilirler. Tıkanma “inme”ye neden olabilir. Doppler ultrason ile kan akımı ve yönünün doğru olup olmadığı hakkında bilgi edinilir.

Karın bölgesinde, Doppler ultrason başlıca tansiyon yüksekliğini araştırmak amacıyla böbreklerin, siroz gibi hastalıkları değerlendirmek için karaciğerin, karın ağrısı nedenini araştırmak için bağırsaklara kan taşıyan damarların, tümör içi ya da komşuluğundaki damarların değerlendirilmesinde kullanılır.

Bacaklardaki kan akımının değerlendirilmesinde, atar damarlardaki tıkanıklıkların, toplar damarlardaki pıhtıların ya da bacak şişmesinin nedeninin gösterilmesinde temel yöntemdir.

Çoğu Doppler ultrason incelemesi için hazırlık gerekmez. Karın bölgesini içeren incelemeler için tetkik öncesi 6 saat açlık istenir. İnceleme sırasında kullanılan ve cilde sürülen jel kolayca silinebilmesine rağmen kolay yıkanabilen bir giysi giyilmesi önerilir. İnceleme ağrılı değildir.

Doppler ultrason incelemesi ortalama 15-60 dakika sürer. İşlemin süresi incelenecek vücut bölgesine ve anatomisinin zorluğuna göre değişir. Arteriyoskleroz (damar sertleşmesi) hastalığında damarları değerlendirmek güç olabilir ve tetkik daha fazla zaman alabilir.

Doppler ultrason konusunda uzmanlaşmış hekimler tarafından yapılır ve değerlendirilir.

Kontrol tetkikleri hastalığın tedaviye cevap verdiğini veya ilerlediğini değerlendirmek için gerekli olabilir.

Bilinen zararlı bir etkisi yoktur. Yıllardır yaygın olarak kullanılan tanısal ultrasona ait bildirilmiş yan etki bulunmamaktadır. Gelecekte ultrasonun olası biyolojik etkilerinin tanımlanması ihtimalinin olmasına rağmen, bugünkü bilgilerimiz ultrasonun hastalara faydalarının, eğer varsa bile, risklerinden daha ağır bastığı yönündedir.

Kaliteli Doppler ultrasonografi cihazlarının fiyatı 100.000 Euro’dan başlar. Bu cihazlar aynı bilgisayarlar gibi 4-5 yılda bir gelişen teknolojiye uyum sağlamak için yenilenmek zorundadır. Tüketim giderleri fazla değildir.

ABD’ye ve Avrupa’ya göre ülkemizde tetkik ücretleri çok daha düşüktür. Bunun temel nedeni uzman doktor muayenesinin yurdumuzdaki diğer emekçi ücretleri gibi az olmasıdır.

Merkezimizde GE (Logic 9) ve Siemens (Antares,Sequia) firmalarından 2003-2005 yılları arasında geliştirdikleri teknolojiye sahip ultrasonografi cihazları kullanılmakta ve devamlı up-grade(yükseltme)’leri yapılmaktadır. Önceleri görülmeyen erken evre bir çok hastalık teşhis ve tedavi edilebilmektedir. Yüksek çözünürlüğü sayesinde US eşliğinde biyopsiyi kolaylaştırarak tedaviyi yönlendirmektedir.

Doğumsal kalça çıkığı (DKÇ) ya da tıbbi adıyla gelişimsel kalça displazisi (GKD) yaklaşık 100 canlı doğumdan birinde görülebilen, meydana gelmesinde fizyolojik, mekanik ve genetik faktörlerin rol oynadığı bir hastalıktır. GKD geniş bir yelpazede yer alan kalça sorunlarını içermekte olup bunların az bir kısmı muayene ile anlaşılmaktadır. Belli bazı durumlar ile GKD birlikteliği bilinmektedir. Kalça çıkığının tanısı ve dolayısıyla tedavisi ne kadar erken yapılabilirse yürüme çağına gelince fark edilecek bir GKD ve sonrasında yapılacak tedavi sonucunda kalabilecek arızalardan o derece korunulabilmektedir.

Türk Radyoloji Derneği 2010 yılı sonunda yayımladığı ‘Gelişimsel kalça displazisinin (GKD) ultrasonografi cihazı ile saptanması ve değerlendirilmesi’ isimli standart formunda kalça ultrasonunun aşağıda yer alan durumlarda – bu durumlarla sınırlandırılmamak kaydıyla- istisnasız olarak yapılması gerektiğini belirtmiştir. Bu durumlar dışında risk almak istenmeyen ve dileyen tüm aileler bu tetkiki yaptırabilirler.

*Kalçanın fizik bakısında anormal bulguların saptandığı olgular

*Ailesinde GKD öyküsü olan olgular

*Makat gelişi doğan tüm olgular (cinsiyetten bağımsız)

*Oligohidramnioz veya intrauterin dönemde fetusun aldığı şekli etkileyen başka durumların varlığı

*Nöromuskuler hastalıklar

*GKD nedeniyle tedavi gören hastaların değerlendirilmesi (Pavlik bandaj veya diğer stabilize edici cihazlar ile.)

 

X